Dingsdag den 10 Julij 1781.

'S voormiddags alle præsent uijtgenomen d' E: Equipagiemeester Damiën Hugo Staring.

Vermits het aannaderen van den tijd der Verpagting van 'S Lands-gemeene middelen en Inkomsten deeses Gouvernements, is goedgevonden, dezelve Verpagting wederom op ult:mo der aanstaande Maand Aug:s ende Sulx op den gewoonen Voet te laten geschieden, en daarvan de nodige Billietten te doen affigeeren.

D' E: E:s Cooplieden Adriaan van Schoor en M:r Jacobus Johannes Le Suëur, neevens de fungeerende- en Oud Burgerraaden, ingevolge en ter voldoening van het geresolveerde onder den 28:ste der jongst voorl maand, gevaceerd hebbende tot het regulen der prijsen, waarvoor de Leevensmiddelen voortaan, alhier zouden kunnen werden verkogt, zo wierd diesaangaande door deselve ingediend, het Onderstaande Rapport.

Aan den Wel Edelen Gestr: Heer M:r Joachim van Plettenberg Raad Extra Ordinaris van Nederlands India, mitsgaders Gouverneur van Cabo de Goede Hoop en den ressorte van dien &:a &:a &:a beneevens den E: Agtb: Raad van Politie.

Wel Edele Gestr: Heer en E: Agtb: Heeren!

Het heeft Uwe Wel Edele Gestr en E: Agtb:s behaagd, aan de Twee Ondergeteekende Leeden deeses Raads, bij Politicq Raads besluijt van den 28:ste der even afgeweekene Maand Junij te demandeeren, om met ende neevens de fungeerende en præsente Oud-Burgerraaden, alhier te beraamen en te reguleeren, die prijsen op alle Eetwaaren en andere in de Huijshoudingen onvermijdelijk nodig zijnde Lands producten, waarvoor dezelve geduurende den tegenswoordigen Oorlog aan d' Ingezeetenen alhier zouden kunnen werden geleeverd, ten eijnde een ijgelijk, en vooral de behoeftige Gemeente, door baatzugt van anderen, geen gebrek in de benodigde Leevensmiddelen en andere onontbeerlijke Zaaken komen te lijden.

Weshalven d' Ondergeteekendens ter voldoening aan dat besluijt en daarop door welgemelde Heere Gouverneur op hun gedecerneerde Commissie, op den 2:de deeser Maand Julij, met Burgerraaden voormeld gevaceerd en met elkanderen overwogen hebbende, al het geene men heeft vermeijnd te kunnen dienen, tot bereijking van het in deezen bedoeld Oogmerk, en waaromtrent onder anderen voornamentlijk in opmerking gekomen zijnde, dat nadien de algemeene duurte der Eetwaaren en andere Landsproducten, principaal niet anders kan en moet werden geattribueerd, dan dat dezelve Zonder eenige vaste bepalinge tegens excessief hoge prijsen aan de hier aankomende vreemde Natien werden gedebiteerd, waardoor dan veele, deezer Ingezeetenen, geanimeerd door de Winsten en voordeelen daarmeede te behaalen, diversse der voornaamste Articulen dier Producten inkoopen en opleggen, om deselve bij voorkomende geleegentheeden, aan Vreemdelingen wederom van de hand te Zetten, en dus natuurlijk Schaarsheijd en duurte voor d' Ingezeetenen werd veroorzaakt, daar integendeel, zo wanneer geduurende deeze jegenswoordige tijds omstandigheijd, den vercoop van Landsproducten aan de Vreemde Natiën, zo wel als die aan d' Ingezeetenen, alhier op eene gelijke prijze wierde bepaald, men als dan met gegronde reeden, niet Zo Zeer voor de voorsz inconveniënten van Schaarsheijd en duurte zouden hebben te dugten.

d' Ondergeteekend:s overSulx onder hoog wijser Oordeel vermeijnende, dat geduurende den jegenwoordigen Oorlog zo wel diende te werden bepaald, de hoogste prijsen, waarvoor eenige der voornaamste hierLandse Producten, aan Vreemdelingen geleeverd, als waarvoor dezelve aan onse Ingezeetenen zullen mogen werden verkogt; neemen deselve dierhalven de vrijheijd, Uwe Wel Edele Gestr: en E: Agtb:s Eerbiedigst voor te dragen, tot welke uijtterste prijsen, Zo wel het eene als andere, zouden kunnen werden gereguleerd, en vastgesteld, bestaande voornamentlijk in de volgende Articulen en daarbij gespecificeerde Prijsen, namentlijk.

- 1:/ Tarwe. Aan Vreemdelingen niet hoger dan ƒ9:- Caabs p:r mud ofte 30 Rd:s de 10 Mudden.
- 2:/ Fijn Tarwe Meel, aan d' Ingezeetenen zo wel als vreemden niet meer dan
- 2 Stv:s voor het pond en 4 Rd:s de 100 ponden.
- 3:/ Garst aan de vreemde Natien niet hoger dan voor Een en Een halve Rijxdaalder de Mudde.
- 4:/ Ordinaire Caabse Wijn, door de resp:ve Wijnkoopers aan de vreemde Natien niet hoger dan voor 45 Rijxd:s p:r Legger, waaronder gereekend de 5 Rd:s p:r Legger aan den Pagter. Aan onse Ingezeetenen niet meer als 5 Rd:s voor het Halfaam.
- 5:/ Brandewijn aan Vreemdelingen niet hoger dan voor 65 Rd:s de Legger, hierbij meede bereekend de Vijf Rijxd:s aan den Pagter.
- 6:/ Vleesch. de resp:ve Slagters bij derselver Ordonnantie bepaald Zijnde, het pond niet hoger dan voor 2 Stv:s te verkopen, zijn d' Ondergeteekendens, /:onder Correctie:/ van gevoelen, dat zoude kunnen werden bepaald, het Schaapen Vleesch niet hoger als Een Stuijver en het Rundvleesch voor Twee Stuijvers het pond. Waarvan egter het kalfs- en Lams-Vleesch bijft uijtgezonderd.
- 7:/ Talk niet hooger als 8 Rijxd:rs de 100 ponden en
- 8:/ Staart-Vet, niet minder als 4: ponden voor 6 Stuijvers, zo wel aan d' Ingezeetenen als Vreemdelingen.
- 9:/ Boter niet hoger als 9 Stuijv:s het lb en
- 10:/ Caabse Zeep niet meer dan 8 Stv:s voor het pond, beijde Articulen, Zo wel aan onse Ingezeetenen als Vreemde Natiën

Omtrent welke gestipuleerde prijsen der voormelde Landsproducten, de Ondergeteekendens verder de vrijheijd neemen, aan Uwe Wel Edele Gestr en E: Agtb:s voor te dragen, dat die der Wijnen, zouden kunnen werden bepaald, niet eerder in te gaan, dan met p:mo Septbr: aanstaande, ten eijnde de resp:ve Wijnkopers bij het inslaan der Wijnen, zig Zullen kunnen reguleeren, navolgens de uijtkoops prijsen, in deezen gereguleerd, terwijl daarentegen de prijsen der overige Articulen met den Eersten zoude kunnen aanvang neemen.

Met welk een en ander d' Onderget:s verhoopende aan de geëerde intentie

Uwer Wel Edele Gestr: en E: Agtb:s te hebben voldaan, laaten deesen dienen voor nedrig berigt.

/:Onderstond:/

Overgegeeven in Rade van Politie den 10 Julij 1781. /:was geteekend:/ A: V: Schoor, J: J: LeSuëur /:lager:/ my præsent /:geteekend:/ J: M: Horak E: G: Clercq. /:in margine:/ als fungeerende en oud Burgerraaden. /:en geteekend:/ C: G: Maasdorp, A: G: Muller, J: D: Wieser, Jan Serrurier, J: F: W: Bottiger A:s Brink, Joh:s van Sittert G: H: Meijer, Joh:s Smuts.

Waarop Goedgedagt en beslooten is, de prijsen waarvoor de in het voorsz Rapport vermelde hiervallende Producten, geduurende den tegenswoordigen Oorlog aan de' Ingezeetenen, mitsgaders de hier aankomende Vreemde Naties- Scheepen, zullen mogen werden verkogt, te bepaalen als volgd, te weeten.

de Tarwe op Neegen Caabse Guldens p:r Mudde, ofte dertig Rijxd:s de Thien Mudden.

Fijn Tarwe Meel, het Pond tot Twee stuijv:s en de Honderd Ponden voor vier Rijxd:s

Garst, à Een en Een Halve Rijxd:s p:r mudde.

d'Ordinaire Caabse Wijn, door de respect:ve Wijnkopers aan de vreemde Natiën niet hoger dan tot Vijf en Veertig Rd:s p:r Legger, d' Impost van Vijf Rijd:s voor ijder Legger daar onder begreepen

Mitsgaders aan d' Ingezeetenen niet boven Vijf Rijxdaalders het halfaam.

Brandewijn, tot Vijf en Sestig Rijd:s p:r Legger hier onder meede bereekend, de Impost van Vijf Rijxd:s voor den Pagter.

het Geslagt Vleesch tot Een Stuijver het pond Schaapen- en Twee Stuijvers het pond RundVleesch.

Talk, à Agt Rijxd:s de honderd Ponden.

Staart-Vet, de Vier Ponden voor Ses Stuijv:s

Ordinaire Spijs Boter tot Neegen Stuijv:s het Pond.

Caabse Zeep, tot Agt Stuijv:s het Pond.

Zullende dierhalven aan een ijgelijk bij Placcaat werden g'interdiceerd, om de voorsz: Landsproducten, tegens hoger of meerdere prijsen te verkopen, ofte op eenige andere wijze te veraliëneeren, op pœne dat behalven de Confiscatie van het verkogte, zo wel den koper- als verkooper Zullen weezen vervallen in een boete van Een duijzend Caabse Guldens, te verdeelen een derde voor den aanbrenger, een derde voor den Armen, en een derde voor den Officier die de Calange zal doen, ende Sulx Zo menigmaal Zullen werden bevonden contrarie deezes te hebben gehandeld: Terwijl al verder is verstaan, dat de meermelde gestelde Prijsen, op de alle de bovenstaande Articulen terstond na de Publicatie van het voorsz: Placcaat, dog die der Wijnen met den 1:ste September deezes Jaars, mitsgad:s van het Vleesch, met p:mo Jann:ij van het aanstaande Jaar 1782, Zullen ingaan.

Thans meede ingekomen Zijnde, het van Landdrost en den Burger Krijgsraad van Stellenbosch en Drakensteijn gevorderd berigt, vermeld bij Resolutie van den 1:ste Maij deezes Jaars, waarbij niet alleen breedvoerig is ter nedergesteld de door haar gemaakte Schikking, zo wel ten opzigte der Manschappen, die tot het doen der Picquet-Wagten, herwaards zijn gecommandeerd, als der geener, dewelke tot dekking van't Land zijn geordonneerd geworden, buijten te blijven; maar ook te gelijk zo klaar als voldoenend is aangetoond, de onredelijke en van alle waarheijd ontbloote klagten, door verscheijdene der voorsz Manschappen voortgebragt, nopens de incongruentie dewelke volgens haare begrippen, omtrent de voorsz: Schikking des Krijgsraads zoude hebben plaats gehad, Zo is eenpariglijk verstaan, alle dezelve Schikkingen ten vollen t' approbeeren en mitsdien als Sodanig te doen stand grijpen: invoegen dus niet als met de uijtterste indignatie heeft kunnen werden beshcouwd, het geene daartgegens door de Teekenaars van het dieswegens ingeleeverd Request, is voortgebragt, het geen men egter voor ditmaal wel heeft willen passeeren, in vertrouwen, dat Zijl: zig in't vervolg voor diergelijk onbehoorlijk gedoente, zorgvuldig wagtende, de Ordres van meerm: Krijgsraad, allesints met de verschuldigde gehoorzaamheijd zullen opvolgen en naarkomen.

Verders in aanmerkinge genomen weezende, dat door het intrekken der Passen van't Volk op 'S Comp:s Paarden Stal, mitsgad:s der Werk-Lieden in't Ambagts-Quartier bescheijden, dezelve nu komen te missen, het geen daarvan bevoorens maandelijx onder hun is verdeeld geworden, en dat de diensten dier Manschappen thans merkelijk verswaard zijnde, zijlieden teffens geen geleegendheijd hebben, buijten de Werk-tijd, iets voor hun te kunnen verdienen; dierhalven aan dezelve, om bij de præsente duurte van genoegzaam alle Leevensmiddelen, behoorlijk te kunnen bestaan, iets meerder behoorde te werden toegevoegd, zoo is verstaan, aan de volgende op voorsz: Paarden-Stal bescheijden zijnde en diversse dienst doende Persoonen, te weeten

- 1 Stalknegt
- 8: Wagenrijders
- 1: Oppasser in de Stal
- 1: Haksel Snijder
- 1: Handlanger bij de Zadelmakers
- 1: Handlanger bij de Looijers
- 7: karren rijders.
- 4: Coppen bij de Hooijwagens
- 2: Coppen op't Paarden Eijland bescheijden
- 10: Coppen bij de Veld Arthillerij

mitsgad:s aan de Smits, Huijs- Timmerlieden, Kuijpers en Wagenmakers in't Ambagts-Quartier bescheijden, het kostgeld van Een en Een halve Reaal van agten, gelijk Zij tot nu toe hebben genoten, met een halve Reaal te verhoogen, en dus aan deselve Perzoonen, geduurende den tegenwoordigen Oorlog, maandelijks twee Reaalen voor kostgeld te laten verstrekken.

En nadien de op 'S Comp:s Equipagie-Werf bescheijden Zijnde Mattroosen, zeer instantig hebben komen te verzoeken, om in steede van het maandelijks randsoen, wederom kostgeld te mogen genieten, dog dat het selve om de tegenswoordige duurte der Leevensmiddelen, mogte werden verhoogd, zo is ter consideratie dat deselve, buijten haar ordinair Werk bij Continuatie in't behandelen van het Canon op de Battereijen werden g'exerceerd, en haare diensten dus meede niet wijnig verswaard zijnde, oversulx om die Menschen tot beetere aanmoediging ook iets diende te werden toegevoegd, en dat bij aldien aan deselve, in plaatse van 1 1/2 Reaal van Agten, meede Twee Reaalen kostgeld wierde betaald, Sulx als dan voor d' E: Comp:ie nog voordeeliger als het verstrekken van Randsoenen aan dezelve, zoude uijtkomen, verstaan: dat aan de Bootsmansmaat, 1 OnderZijlmaker, 6 Quartierm:rs en 90: Mattroosen, voor Zo lang den præsenten Oorlog zal duuren, maandelijx ijder Twee Reaalen voor kost-geld zal werden verstrekt.

Vermits uijt het heeden ingediend Berigt van Landdrost en Heemraaden aan Stellenbosch, komt te blijken, dat de daarbij vermelde Plaats van den Landbouwer Willem Esterhuijzen, van al oude tijden herwaards, door desselfs voor-Ouders bebouwd en bewoond is geweest, zonder dat 'er ooijt is vernomen, dat deselve daarin gestoord ofte verontrust geworden zijn, en dat wijders, in Zoo verre het hun konde geheugen, de voorsz: Plaats door de Grootmoeder van hem Esterhuijsen, vervolgens door Zijn Ouders, en naderhand een geruijmen tijd, door hemselven bewoond en bezeeten is geweest; Is dierhalven goedgedagt meermelden Willem Esterhuijsen, in de possessie van bovengem: Plaats genaamd Onrust te confirmeeren, en het selve Stuk Lands dienvolgens door den Landmeeter te laten meeten, en daarvan vervolgens een behoorlijke Caart en Erf-Brief aan meermelde Esterhuijsen te verleenen.

Met het deezen Morgen gearriveerd Oostëndisch Scheepje de Prins van Lingen, alhier aangebragt zijnde het geagt aanschrijvens der Edele Heeren Bewindhebberen ter Præsidiale Camer Amsterdam, gedateerd 25: decbr: des voorl: en 12: Jann:ij deeses Jaars, behelzende de Vijandelijke Declaratie door de Kroon van Engeland tegens onse Republicq gepubliceerd, en dat men zig mitsdien alhier, in behoorlijk staat van defentie zoude moeten stellen; zo is besloten, dat van het geene ten deezen opzigte reets voor den ontfangste van het ged:e aanschrijvens is in't werk gesteld, bij eerst voorkomende goede geleegendheijd aan de Hoog Edele Heeren Seeventhienen pligtschuldig kennisse zal werden gegeeven: Terwijl de door welmelde præsidiale Camer herwaards gezondene en aan de Heeren der Hooge Indiasche Regeering gerigte Brieven, insgelijx bij d' eerste occasie die zig daartoe zal voordoen, naar Batavia zullen werden voortgezonden.

Dewijl door de groote verstrekking van Masthouten, die men aan de Franssen heeft moeten doen, thans geene der voorsz Swaare Rondhouten meer bij dit Gouvernement in voorraad Zijn, heeft men dierhalven moeten besluijten daarvan, en zo meede der insgelijx hoogst nodig zijnde Smee-koolen en Pijpe duijgen, een nadere Eijsch uijt 't Vaderland te doen.

Boven het welke uijt hoofde der buijten gewoone Uijtgaaf van Contanten, die men in de præsente tijdsomstandigheeden genoodzaakt is geweest te doen, en onvermijdelijk verder zullen moeten werden gedaan, ook is beslooten, welgemelde Heeren Majores meede te verzoeken, ons ingsgelijks ten Spoedigsten nog de Somma van ƒ300'000:- te weeten ƒ200'000:- in Ducatons en ƒ100'000:- in Spaanse Reaalen te doen toekomen.


Aldus GeresoLveerd ende Gearresteerd In't Casteel de Goede Hoop ten dage en Jaare voorsz:
J: V: Plettenberg
P: Hacker
W: C: Boers
O M Bergh R:t en Secret:s
A: V: Schoor
J: J: Le Suëur