N.B. gedrukt: De Jonge Opkomst I, p. 201-204.

N.B. Beide afschriften zijn geschreven door dezelfde hand, die ook de afschriften, vermeld Inventaris n°. 23, vervaardigde; vermoedelijk hebben zij dus voor de behandeling derzelfde zaak moeten dienen.

N.B. Gedrukt: De Jonge. Opkomst I, p. 212-215.

N.B. Dat de schrijver zich aan boord van de Mauritius bevond, blijkt o.a. uit het aangeteekende op 4 augustus en 3 september 1595. De mededeelingen van 17 september 1595 en volgende dagen wijzen uit, dat de tolk Cornelis Turck het verhaal gesteld heeft.

N.B. In het gelijk handschrift als het vorig nummer, voor welks redactie het gebruikt is.

N.B. Blijkens eene mededeeling in het journaal op 10 januari 1596 was de houder er van maat van Vechter Willemsz.; deze was sedert october 1595 stuurman op de Hollandia. De houder is dus geweest Jacob Jansz. Cackerlack, aanvankelijk onderstuurman op de Hollandia, die het journaal eigenhandig heeft geschreven, gelijk blijkt na vergelijking van het handschrift met dat van zijne handteekening. Jacob Jansz. - zooals hij zich teekent - wordt met den toenaam Cackerlack o.a. vermeld in de resolutie van der scheepsraad van 26 october 1595 en in de aanteekeningen betreffende de reis (Inv. n°. 25).

Aan het journaal zijn toegevoegd teekeningen van landopdoeningen; een tweetal dezer landverkenningen zijn gereproduceerd bij: Rouffaer en IJzerman. De Eerste Schipvaart II, p. 180, 186.

Betreffende ontleeningen van landverkenningen aan Cackerlack's journaal ten behoeve van de uitgaven: D'eerste Boeck. Historie van Indien door G. M. W. A. L. (Willem Lodewijcksz.) (uitgave Cornelis Claesz. te Amsterdam 1598) en Appendix ????? van de Reyse der Hollantsche schepen op Java. (uitgave Barent Langenes te Middelburg 1598) kan men raadplegen: Rouffaer en IJzerman. De Eerste schipvaert, Deelen I en II (waarin genoemde uitgaven opnieuw gedrukt zijn); vergelijk daarbij de aanteekening van dr. R. D. M. Verbeek in diens opstel: De Vulkanische Erupties in Oost-Java in het laatst de 16de eeuw (Verhandelingen van het Geologisch-Mijnbouwkundig Genootschap voor Nederland en Koloniën, Geologische Serie, deel VII, 1925, p. 157, noot 1).

N.B. Aan het hoofd van dit "Cort Verhael van de Navgatie ofte Schypvaert...." staat gescgreven: "Francks van de Does". Op 26 maart 1595 komt de mededeeling voor: "Ben ick Van der Does....aengenomen sijnde als adelborst.....op het schip den Hollantschen Leeuw....".

Het reisverhaal is door Franck van de Does eigenhandig geschreven; zulks blijkt na vergelijking van het handschrift met dat van den brief van 22 september 1602, door Van der Does tijdens zijn verblijf op Ternate eigenhandig geschreven en onderteeekend. (Zie hierachter Inventaris n°. 72.)

Het reisverhaal benevens eene reproductie der eerste pagina is laatstelijk met belangrijke aanteekeningen gedrukt bij dr. G. P. Rouffaer en dr. J. W. IJzerman. De Eerste schipvaart derder Nederlanders naar oost-Indië onder Cornelis de Houtman 1595-1597, Deel II. De oudste Journalen der Reis (Werken uitgegeven door de Linschoten-Vereeninging XXV) p. 239-378. De aldaar op pg. 241, noot 1, uitgesproken mening, dat het reisjournaal geen autograaf van F. van der Does zoude zijn, wordt weergelegd door het handschrift van het vermelde schrijven van 22 september 1602; (vergelijk daarbij de niet juiste mededeeling over den duur van het verblijf van F. van der Does op Ternate, gedaan op p. XXXIX van de Inleiding tot genoemd werk).

Het reisverhaal is eveneens gedrukt bij: De Jonge. Opkomst II, p. 287-372.

N.B. Het handschrift van dit reisverhaal is gelijk aan dat van de akte van protest, door acht adelborsten op 20 november 1595 onderteekend. Van deze adelborsten schrijft Jeronimus Maryen zijn naamteekening in een schrift, hetwelk gelijk is aan dat van de (in Latijnsche letter geschreven) eigennamen in het reisverhaal; het schrift van zoowel protest als van reisverhaal moet dus van de hand van Maryen zijn. Adelborst Jeronimus Maryen was aan boord van de Hollandia ; zulks valt op te maken o.a. uit eene aanteekening van 25 april 1597, meldend dat het schip van Jan Jansz. Molenaer (Mauritius) en het jacht "van ons" afgedwaald zijn: De schrijver moet zich dus op de Hollandia bevonden hebben.

N.B. Dat dit verhaal gesteld is op de Hollandia, blijkt o.a. uit de aanteekeningen op 10 januari 1596 en 26 mei 1597. Aldaar oordeelen ook Rouffaer en IJzerman. De Eerste Schipvaart I, p. XXVII; De Jonge. Opkomst II, p. 285, gaf als zijn meening te kennen, dat het vermoedelijk gehouden is op de Mauritius. Aan het verhaal ontbreekt het gedeelte tusschen 11 september 1596 en 22 februari 1597.

N.B. Dit journaal, bij het bovenschrift gemerkt: Cornelis Jansen Ceulen, is door dezen, stuurman op het jacht het Duifje, eigenhandig geschreven, gelijk blijkt na vergelijking van het schrift met dat van Ceulen's handteekening.

Een extract uit het reisjournaal, omvattend het tijdperk 12 januari - 7 februari 1597, is gedrukt bij dr. R. D. M. Verbeek. De Vulkanische Eruptie's in Oost-Java in het laatst der 16de eeuw (Verhandelingen van het Geologisch Mijnbouwkundig Genootschap voor Nederland en Koloniën. Geologische Serie, deel VII 1925, p. 191-196).

N.B. Het oorspronkelijk verhaal is blijkens Lintgens' aanteekening door hem overgegeven aan Jan Jansz. Carel.

Gedrukt door P. A. Leupe. Bali 1597. in: Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde van Nederlandsch-Indië. Nieuwe Reeks, deel I (1856), p. 203-232.

N.B. Zie voor de origineele stukken Inv. nos. 5-12.

N.B. Uit de aanteekening van 26 mei 1597 blijkt, dat de gegevens afkomstig zijn van de Hollandia.

N.B. Het tweede gedeelte dezer aanteekening is geschreven in hetzelfde handschrift als het hiervoor onder n°. 25 beschreven stuk.