De archieven van de Verenigde Oostindische Compagnie, 1602 - 1795

BESCHRIJVING VAN HET ARCHIEF

Verwant archiefmateriaal

HOOFDSTUK 5. KAARTEN EN TEKENINGEN VAN DE VOC

3. Overdracht aan en ordening in het Algemeen Rijksarchief
De verhuizing van het rijksarchief van het Binnenhof naar het Plein (in Den Haag) in 1854 werd benut om bij het ministerie van koloniën aan te dringen op de overdracht van de koloniale archieven daterend van voor 1813. Deze overdracht kreeg zijn beslag in de zomer van 1856. Volgens het proces-verbaal werden bij die gelegenheid vier kisten en een pak met kaarten en tekeningen uit Amsterdam overgedragen[1].
Naast de bestanden uit de opslagplaatsen van het ministerie van koloniën waren omstreeks 1860 in het Algemeen Rijksarchief (een klein aantal) kaarten en tekeningen van de Oost aanwezig die behoord hadden tot de archieven van de Staten-Generaal en de Staten van Holland en tot een enkel particulier archief. Al deze bestanden werden bijeengebracht in een verzameling 'buitenlandse kaarten'. In 1863 belastte Bakhuizen van den Brink de oud-marineofficier P.A. Leupe met de inventarisatie ervan[2]. Leupe voegde aan het verzamelde bestand losse aanwinsten en schenkingen van zeekaarten en kaarten van de koloniën toe, zodat de jongste kaarten in zijn catalogus uit het midden van de negentiende eeuw dateren. Tussen 1863 en 1866 werden kaarten en tekeningen die ingebonden waren bij de 'overgekomen brieven en papieren' van de VOC- en WIC-archieven uit hun banden verwijderd en aan de collectie buitenlandse kaarten toegevoegd. Het verwijderen geschiedde helaas met nogal summiere verwijzing naar de plaats van herkomst.
In 1866 gaf de minister van binnenlandse zaken toestemming om Leupes catalogus te drukken[3]. Het was de eerste gedrukte toegang tot een bestand in beheer bij het Algemeen Rijksarchief. Bijna vijftig jaar later verscheen een supplement op de catalogus van Leupe[4]. Door de samenvoeging van de kaartbestanden van de ministeries van marine en koloniën in de Bataafs-Franse tijd kwam een deel van de kaarten van de VOC in de negentiende eeuw terecht bij het ministerie van marine. Het aldaar gedeponeerde en gevormde bestand werd eveneens door Leupe beschreven[5]. Ook dit bestand is nu raadpleegbaar in het Algemeen Rijksarchief.